Employing a qualitative phenomenological approach, this study aimed to explore teachers’ and parents’ perceptions of the challenges in teaching the Quran to first-grade elementary students during the 2022–2023 academic year. The target group included parents and teachers from Yazd, selected through criterion-based purposeful sampling, with 17 teachers and 4 parents participating. Sampling continued until theoretical saturation was achieved. Data were collected using semi-structured interviews and analyzed via Colaizzi’s seven-step technique. During initial coding, 212 open codes were generated, which were reduced to 103 codes through condensation. The identified challenges were categorized into 4 main themes and 19 sub-themes. Challenges related to the design and development of the Quran textbook with 8 sub-themes, shortcomings in the implementation of the Quran curriculum with 5 sub-themes, challenges arising from the inherent nature of Quran as a subject with 3 sub-themes, and sociocultural and belief-related challenges with 3 sub-themes. The findings suggest that addressing challenges related to promoting Quranic culture in society requires collaboration with cultural institutions and synergy among governmental bodies.
Title :ادراک انگارههای معلمان و والدین از چالشهای آموزش قرآن پایه اول ابتدایی
Abstract:
هدف پژوهش حاضر مطالعة انگارههای معلمان و والدین از چالشهای آموزش قرآن پایة اول ابتدایی در سال تحصیلی 1401ـ1402، و رویکرد آن کیفی و بهروش (پدیدارشناسی) بود. گروه هدف شامل والدین و معلمان شهر یزد بود که با روش نمونهگیری هدفمند ملاکمحور، هفده معلم و چهار نفر از والدین دانشآموزان در پژوهش مشارکت داشتند. نمونهگیری تا مرحلة اشباع نظری دادهها ادامه یافت. ابزار پژوهش مصاحبههای نیمهساختاریافته بود. دادهها بهروش هفتمرحلهای کلایزی تجزیه و تحلیل شدند. در روند کدگذاری اولیه، تعداد 212 کد زنده بهدست آمد که در فرایند فروکاهی به 103 کد تبدیل شدند و درنهایت چالشهای احصاشده در قالب چهار مضمون اصلی و نوزده مضمون فرعی طبقهبندی شدند. چالشهای مربوط به طراحی و تدوین کتاب قرآن با هشت مضمون فرعی، نواقص در اجرای برنامة درسی قرآن با پنج مضمون فرعی، چالشهای حاصل از ماهیت مادة درسی قرآن با سه مضمون فرعی، و چالشهای اجتماعی، فرهنگی و اعتقادی با سه مضمون فرعی احصا شدند. درنتیجه رفع چالشهای مربوط به گسترش فرهنگ قرآنی در جامعه، نیازمند مشارکت سایر نهادهای فرهنگی و همافزایی دیگر دستگاههای حکومتی است.
قرآن کریم (1376). ترجمة محمدمهدی فولادوند. قم: دار القرآن الکریم.
نهجالبلاغه (1365). ترجمه و شرح علینقی فیضالاسلام اصفهانی. تهران: سپهر.
اشراقی، مهدی (1388). تحلیل و ارزشیابی سی دیهای آموزش قرآن بر اساس استانداردهای طراحی تولید چندرسانهایهای آموزشی. پایاننامة کارشناسی ارشد. دانشگاه علامه طباطبائی.
انوشهپور، ابوالفضل، تهرانی فرجاد، مسعود، ستوده، الهه، سرشور خراسانی، غلامعباس، سیدصالحی، منصوره، سیف، سیدمهدی، فلاح، حسن، نباتی، رضا و وکیل، مسعود (1396). راهنمای معلم آموزش قرآن اول دبستان. تهران: شرکت افست.
جعفریفر، زهره و نقیزاده، زهرا (1396). شناسایی و تحلیل خلأهای موجود در پژوهشهای انجامشده در زمینة آموزش قرآن. دوفصلنامة پژوهشهای میانرشتهای قرآن کریم، 8(2)، 47ـ70.
جلالی، رستم (1391). نمونهگیری در پژوهش کیفی. مجلة تحقیقات کیفی در علوم سلامت، 1(4)، 310ـ320.
چشمانداز برنامة درسی ملی جمهوری اسلامی ایران (1391). تهران: شورای عالی آموزش و پرورش.
دانایی فرد، حسن، الوانی، سیدمهدی و آذر، عادل (1396). روششناسی پژوهش کیفی در مدیریت: رویکرد جامع. تهران: صفار.
سند تحول بنیادین آموزش و پرورش (1391). تهران: شورای عالی انقلاب فرهنگی.
صفرزایی، رسول، مؤمنی، حسین، اکبری، احمد و فلاح مهنه، تورج (1402). الگوی جاری آموزش روخوانی و روانخوانی قرآن کریم در دورة ابتدایی (ارائة الگو با رویکرد نظریة دادهبنیاد). مطالعات برنامة درسی، 18(70)، 41ـ70.
ظهرابی اصل، مهران و دولتدوست، حسین (1400). بررسی پیامهای قرآنی کتب آموزش قرآن ابتدایی بر اساس ساحتهای ششگانة تربیت. مجلة مطالعات روانشناسی و علوم تربیتی، 4(30)، 1ـ16.
عابدی، حیدرعلی (1389). کاربرد روش تحقیق پدیدهشناسی در علوم بالینی. فصلنامۀ راهبرد، 19(54)، 207ـ224.
عابدینی، مهدی، منادی، محمدمهدی و عابدی، مهدی (1402). مدیریت و ارتقای توانمندی خواندن قرآن در کلاس درس ابتدایی. اولین کنفرانس بینالمللی مطالعات مدیریت، فرهنگ و هنر. دانشگاه فرهنگیان.
علمخواه، مهدی (1399). بررسی اهداف آموزش قرآن در دورة ابتدایی. مطالعات قرائت قرآن، 8(15)، 250ـ264.
علمخواه، مهدی، فقیهی، علیرضا، رحیمی، عبداله و ناطقی، فائزه (1400). بررسی وضعیت آموزش قرآن دورة ابتدایی و ارائة الگوی مطلوب، پژوهش در مسائل تعلیم و تربیت اسلامی، 29(51)، 159ـ180.
قاسمپور، مهدی (1399). بررسی عوامل ارتقای سطح آموزشی معلمان قرآن. مطالعات قرائت قرآن، 8(15)، 266ـ286.
مجیدی، مریم (1400). بررسی شیوههای آموزش قرآن در آموزش و پرورش ایران بین سالهای 1320-1380. پایاننامة کارشناسی ارشد رشتة الهیات گرایش علوم قرآن و حدیث. دانشگاه پیام نور قم.
نجفی پازکی، معصومه و دلبری، سیدمحمد (1401). عنصر محتوا در برنامۀ درسی قرآن دورۀ اول ابتدایی، نوآوریهای آموزشی. فصلنامة نوآوری آموزشی، 21(3)، 151ـ184.
References:
Aziz, A. A; Ibrahim, M. A; Shaker, M. H. & Nor, A. M. (2016). Teaching Technique of Islamic Studies in Higher Learning Institutions for Non-Arabic Speakers: Experience of Faculty of Quranic and Sunnah Studies and Tamhidi Centre. Universiti Sains Islam Malaysia, Universal Journal of Educational Research, 4(4), 755-760.
Fitri Isnaini Br Matondang, N. & Rubino, R. (2023). Penerapan Gaya Komunikasi Islam Orang Tua terhadap Anak dalam Memotivasi Menghafal Al-Quran. Murhum: Jurnal Pendidikan Anak Usia Dini, 4(2), 16-27.
Mae Dilla, A. & Adiyono, A. (2023). Mengoptimalkan Literasi Alquran: Mengeksplorasi Strategi Pedagogis Dan Faktor-Faktor Sosial-Lingkungan Yang Berdampak Pada Kemahiran Membaca Al-Quran Di Kalangan Siswa Madrasah Sanawiyah Al-Ihsan Tanah Grogot, ADIBA: Journal of Education, 3(4), 459-509.
Mansur, M; Yullys, H. & Ary Kiswanto, K. (2017). Al-Quran Based Learning Strategy in Teaching Mathematics at Primary Education. Advances in Social Science, Education and Humanities Research (ASSEHR), International Conference of Early Childhood Education (ICECE), 169, 304-306.
Nasri, U; Khairi, P; Syukri, A. & Masiyan, M. (2023). Understanding of Santri Regarding Quranic Verses as Prayers within Hizib Nahdlatul Wathan and Its Implications for Children’s Education in Daily Life: (A Study of Living Quran at the Islamic Center NW Tanjung Riau Batam Boarding School). Jurnal Ilmiah Profesi Pendidikan, 8(3), 1600–1604.
Rosniati, H; Mahyudin, R; hodijah, K; Zulmuqim, Z; Remiswal, R. & Ahmad Reshad, J. (2022). Learning Strategies for Reading and Writing the Quran: Improving Student Competence as Preservice Teachers at the Faculty of Tarbiyah and Teacher Training. Education Research International, 1(2022), 1-7.
Syafril, S; Yaumas, N; Engkizar, E; Jaafar, A. & Arifin, Z. (2021). Sustainable Development: Learning the Quran Using the Tartil Method. Al-Ta lim Journal, 1(1), 1-9.
Zayed, T. M. (2017). The Role of Reading Motivation And Interest In Reading Engagement Of Quranic Exegesis Readers. O-JIE: Online Journal of Islamic Education, 3(1), 1-13.
Zulkifli, H; Meeze Mohd Rashid, S; Mohamed, S; Toran, H; Mohd Raus, N. & Nasri Suratman, M. (2021). Challenges and Elements Needed for Children with Learning Disabilities in Teaching and Learning the Quran. Children, 9(10), 1469.
karimian, behnaz, Zandvanian Naeini, Ahmad, Hassani, Hossain. (2026) Understanding Teachers’ and Parents’ Perceptions of Challenges in Teaching the Quran to First-Grade Elementary Students in Yazd. Islam va Pazhuheshhaye Tarbiyati, 17(1), 59-78 https://doi.org/10.22034/eslampajoheshha.2025.5000534.
behnaz karimian; Ahmad Zandvanian Naeini; Hossain Hassani."Understanding Teachers’ and Parents’ Perceptions of Challenges in Teaching the Quran to First-Grade Elementary Students in Yazd". Islam va Pazhuheshhaye Tarbiyati, 17, 1, 2026, 59-78
karimian, B, Zandvanian Naeini, A, Hassani, H.(2026) 'Understanding Teachers’ and Parents’ Perceptions of Challenges in Teaching the Quran to First-Grade Elementary Students in Yazd', Islam va Pazhuheshhaye Tarbiyati, 17(1), pp. 59-78
karimian, B, Zandvanian Naeini, A, Hassani, H. Understanding Teachers’ and Parents’ Perceptions of Challenges in Teaching the Quran to First-Grade Elementary Students in Yazd. Islam va Pazhuheshhaye Tarbiyati, 2026; 17(1): 59-78