Islam va Pazhuheshhaye Tarbiyati, Volume 18, Issue 2, No 36, Year 2026, Pages 77-98

    Development, Validation, and Investigation of the Effectiveness of an Educational Package Based on Qur'anic Understanding on the Social Skills Components of Female First-Grade Primary Students

    Article Type: 
    Research
    Writers:
    ✍️ Maryam al Sadat Poormasjedi Meybodi / MA in Educational Psychology, Islamic Azad University of Meybod, Yazd, Iran / poormasjedi.mp@gmail.com
    Masoumeh Esmaili Dehkhajeh / Assistant Professor, Department of Psychology, Islamic Azad University of Meybod, Yazd, Iran / masumeh.esmailidehkhajeh@iau.ac.ir
    77-98 2025/11/04 2026/02/22 2026/10/07
    dor 20.1001.1.4348002.1405.18.2.4.5
    doi 10.22034/eslampajoheshha.2026.5002389⏳
    Abstract: 
    The purpose of the present study was to develop, validate, and investigate the effectiveness of an educational package based on Qur'anic understanding on the social skills components of female first-grade primary students in Meybod. The research method was quasi-experimental with pretest, posttest, and a control group. The statistical population of the study comprised all female first-grade primary students in Meybod in the academic year 2023-2024, and a sample of 30 individuals was selected through convenience sampling and assigned to two groups through matching based on demographic components. After administering the pretests, the experimental group underwent ten sessions of instruction based on a researcher-developed and validated protocol with calculated CVI and CVR. The total CVI of the protocol used was 0.995 and its CVR was 0.98. The aforementioned protocol was developed with a focus on the blessed surahs of al-Kafirun, al-Kawthar, and al-Ma'un. The data collection instrument was the Gresham and Elliott (1990) Social Skills and Behavior Scale, with a Cronbach's alpha of 0.72 to 0.95. This scale examined the components of cooperation, assertiveness, self-control, internal behaviors, external behaviors, and hyperactivity across two dimensions of social and behavioral skills. The data obtained from this study were analyzed using descriptive statistics and inferential statistics of analysis of covariance with measurement in SPSS software. The results indicated that the percentage of effectiveness on the social skills scale was 79.1 percent. These results indicate that the developed educational package possesses desirable quality and that instruction based on Qur'anic understanding has been able to significantly foster the development of social skills components in female first-grade primary students in Meybod.
    Keywords: 
    Educational Package
    Social Skills
    First Grade Primary
    Qur'anic Understanding Approach
    students
    چکیده و کلیدواژه فارسی (Persian)
    Title :تدوین، اعتباریابی و بررسی اثربخشی بسته آموزشی مبتنی‌بر فهم قرآن بر مؤلفه‌های مهارت‌های‌ اجتماعی دانش‌آموزان دختر پایۀ اول ابتدایی
    Abstract: 
    هدف از اجرای پژوهش حاضر، تدوین، اعتباریابی و بررسی اثربخشی بستۀ آموزشی مبتنی‌بر فهم قرآن بر مؤلفه‌های مهارت‌های اجتماعی دانش‌آموزان دختر پایۀ اول ابتدایی شهرستان میبد بوده است. روش پژوهش، نیمه‌آزمایشی با پیش‌آزمون، پس‌آزمون و همراه با گروه کنترل بود. جامعۀ آماری پژوهش دربردارندۀ کلیۀ دانش‌آموزان دختر پایۀ اول ابتدایی شهرستان میبد در سال تحصیلی 1403ـ1402 بوده است و نمونه‌ای به حجم 30 نفر، به روش نمونه‌گیری در دسترس انتخاب شدند و به روش همتاسازی بر اساس مؤلفه‌های جمعیت‌شناختی در دو گروه جایگزین شدند. پس از اجرای پیش‌آزمون‌ها، گروه آزمایش به مدت ده جلسه مورد آموزش بر اساس پروتکل محقق‌ساخته و اعتباریابی‌شده با محاسبه CVI و CVR قرار گرفتند. CVI کل پروتکل مورد استفاده برابر با: 995/0 و CVR آن برابر با: 98/0 محاسبه شد. پروتکل مذکور با محوریت سوره‌های مبارکۀ کافرون، کوثر و ماعون تدوین شد. ابزار جمع‌‌آوری اطلاعات مقیاس مهارت‌های اجتماعی و رفتاری گرشام و الیووت (1990)، دارای آلفای کرونباخ 72/0 تا 95/0 بود. این مقیاس مؤلفه‌های همکاری، قاطعیت، خویشتن‌داری، رفتارهای درونی، بیرونی و بیش‌فعالی را در دو بعد مهارت های اجتماعی و رفتاری مورد بررسی قرار داد. داده‌های حاصل از این پژوهش با استفاده از روش‌های آمار توصیفی و آمار استنباطی تحلیل کوواریانس با اندازه‌گیری در نرم‌افزار Spss مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. نتایج نشان داد درصد اثربخشی در مقیاس مهارت اجتماعی 1/79 درصد بوده است. این نتایج نشان‌دهنده این است که بستۀ آموزشی تدوین‌شده دارای کیفیت مطلوب بوده و آموزش مبتنی‌بر فهم قرآن توانسته به شکل قابل‌توجهی سبب رشد مؤلفه‌های مهارت اجتماعی دانش‌آموزان دختر پایۀ اول ابتدایی شهرستان میبد گردد.
    Keywords: 
    بستۀ آموزشی
    مهارت‌های اجتماعی
    پایۀ اول ابتدایی
    رویکرد فهم قرآن
    دانش‌آموزان
    References: 
    • قرآن کریم.
    • آج، آرمان و همکاران (1395). راهکارهایی برای افزایش مهارت های اجتماعی در دانش آموزان. کنفرانس بین المللی پژوهش در مهندسی، علوم و تکنولوژی.
    • البرزی، محبوبه و همکاران‌ (1402). شناسایی عوامل مدرسه‌ای مؤثر بر تربیت اخلاقی دانش‌آموزان دوره ابتدایی از دیدگاه معلمان: مطالعه کیفی. آموزش‌پژوهی، 9(35)، 1-16.
    • اخوت، احمدرضا (1393). دوره‌های رشد تفکر اجتماعی. تهران: قرآن و اهل‌بیت نبوت.
    • اخوت، احمدرضا (1401). فهم قرآن در دبستان و دبیرستان. تهران: قرآن و اهل‌بیت نبوت.
    • اخوت، احمدرضا و رضازاده، یاسر (1402). کودک و فهم قرآن. تهران: قرآن و اهل‌بیت نبوت.
    • اسمعیلی گوجار، صلاح و پورروستائی اردکانی، سعید (1398). تأثیر بازی‌های رایانه‌ای آموزشی چندکاربره برخط بر مهارت‌های اجتماعی و توانایی‌های شناختی دانش‌آموزان. روان‌شناسی تربیتی، 15(51)، 211-230.
    • امیری، نگار و همکاران (1400). ساخت و بررسی اثربخشی بسته آموزشی مهارت‌های اجتماعی مبتنی‌بر ذهن‌آگاهی بر مؤلفه‌های مهارت‌های اجتماعی در دانش‌آموزان دیرآموز. مطالعات روانشناسی تربیتی، 18(43)، 122ـ147.
    • آب‌بسته، آرزو (1402). هدف از آموزش قرآن به کودکان. پنجمین همایش ملی پژوهش‌های حرفه‌ای در روانشناسی و مشاوره با رویکرد از نگاه معلم. https://civilica.com
    • بابائی، مهدی (1402). نقش اجتماعی معلم در تعلیم و تربیت دانش‌آموزان. پیشرفت‌های نوین در روان‌شناسی، علوم تربیتی و آموزش و پرورش، 6(60)، 225ـ231.
    • باقری، اشکان (1395). مروری کوتاه بر مبحث مهارت‌های اجتماعی. کنگره بین‌المللی علوم انسانی، مطالعات فرهنگی. تهران.
    • بناری، علی‌همت (1397). بررسی دلالت‌های تربیتی آیات تعلیم و تزکیه. اسلام و پژوهش‌های تربیتی، 10(1)، 5-22.
    • پیداوس، ایمانا (1403). بررسی تأثیر انیمیشن‌های آموزشی بر مهارت‌های اجتماعی دانش‌آموزان. پیشرفت‌های نوین در مدیریت آموزشی، 5(1)، 84-97.
    • جعفری، شقایق و همکاران (1403). پرورش مهارت‌های اجتماعی و رفتاری دانش‌آموزان. اولین کنفرانس بین‌المللی روانشناسی، علوم تربیتی، مدیریت و علوم اجتماعی. تبریز.
    • خجسته‌مهر، کیوان و همکاران (1402). بررسی نظریه افلاطون در تعلیم و تربیت اسلامی بر اساس آیات و روایات با تأکید بر نگاه استاد مطهری. آموزه‌های تربیتی در قرآن و حدیث، 9(1)، 173-195.
    • دادجو، زهرا و همکاران (1402). اثربخشی برنامه آموزشی همراه با ایفای نقش گروهی بر تنظیم هیجان و مهارت‌های اجتماعی دانش‌آموزان با اختلال یادگیری خاص در دوران کرونا. پیشرفت‌های نوین در روانشناسی، علوم تربیتی و آموزش و پرورش، 6(62)، 180-198.
    • دژبخش، رضا و خدادادی، مریم (1401). آموزش قرآن با هدف فعال کردن تحرک و نشاط. تهران: قرآن و اهل‌بیت نبوت.
    • رستمی، زهره (1403). اثربخشی آموزش مهارت‌های اجتماعی بر مشکلات رفتاری و احساس تعلق به مدرسه دانش‌آموزان. پیشرفت‌های نوین در روانشناسی، علوم تربیتی و آموزش و پرورش، 73، 27ـ37.
    • سبزوار، مریم و همکاران (1391). مقایسه یادگیری اجتماعی ـ هیجانی و مهارت‌های اجتماعی مدارس غیردولتی بدون کیف در مدارس دولتی. مدیریت و برنامه‌ریزی در نظام‌های آموزشی، 4(1)، 81-94.
    • شاهسوندی، مهدی و علیخانی، قاسم (1401). اهمیت آموزش مهارت‌های اجتماعی به دانش‌آموزان ابتدایی. اولین کنفرانس ملی تازه‌های روانشناسی تکاملی و تربیتی. بندرعباس.
    • شریفی اردانی، علی و همکاران (1403). رابطه توانمندی‌های منش والدین و مهارت اجتماعی فرزندان با توجه به نقش واسطه‌ای تنظیم هیجان. رویش روان‌شناسی، 13(2)، 235-244.
    • طباطبائی، سیدمحمدحسین (1374). تفسیر المیزان فی تفسیر القرآن. ترجمۀ سیدمحمدباقر موسوی ‌همدانی. قم: جامعۀ مدرسین.
    • کیانی بروجنی، راضیه و فیاض، فاطمه (1403). بررسی اثربخشی بسته آموزشی مبتنی‌بر طرح فهم قرآن بر هوش هیجانی دانش‌آموزان. اسلام و پژوهش‌های تربیتی، 16(2)، 93-108.
    • گلزار، حسن و غلامی، معصومه (1403). جایگاه و نقش مدارس سازمانی در تربیت نسل جوان و تراز انقلاب اسلامی در افق ایران 1414 (مطالعه موردی: مدارس تمدن‌سازان استان فارس). پژوهشنامه تاریخ، سیاست و رسانه، 7(25)، 91-108.
    • محمدیان، مصطفی و همکاران (1397). بررسی ارتباط اُنس با قرآن و سلامت روان در جوانان مجرد شهرستان جیرفت. مجله دانشگاه علوم پزشکی جیرفت، 5(1)، 325-333.
    • مشعل‌پورفرد، مرضیه (1403). تأثیر حرفه‌آموزی بر مهارت‌های اجتماعی و توانایی‌های شناختی دانش‌آموزان پسر کم‌توان ذهنی آموزش‌پذیر: یک مطالعه نیمه‌تجربی. مجله دانشگاه علوم پزشکی رفسنجان، 23(1)، 3-16.
    • مطهری، مرتضی (1389). تعلیم و تربیت در اسلام. تهران: صدرا.
    • ملک‌پور شهرکی، بهار و همکاران (1402). طراحی بسته آموزشی مهارت‌های زندگی ویژه کودکان و تعیین اثربخشی آن بر مهارت‌های اجتماعی دانش‌آموزان دوره ابتدایی. پژوهش‌های نوین روانشناختی، 18(72)، 257-265.
    • موسوی، مسعود (1396). ارتباط انس با قرآن و سلامت روانی در بین دانشجویان دانشکده پیراپزشکی دانشگاه علوم پزشکی تهران. طب و تزکیه، 25(1), 29ـ36.
    • ناظمی، فاطمه و همکاران (1403). بررسی تأثیر آموزش مهارت‌های اجتماعی بر رفتارهای تعاملی دانش‌آموزان. اولین کنفرانس بین‌المللی روانشناسی، علوم تربیتی، مدیریت و علوم اجتماعی. تبریز.
    • نخعی، سمیه و همکاران (1401). تأثیر خواندن داستان‌های قرآنی بر روی مهارت‌های ارتباطی و هویت دینی و تاب‌آوری دانش‌آموزان دختر مقطع متوسطه اول شهرستان زابل. ایده‌های نوین روانشناسی، ۱۳(۱۷)، ۱-۱۳.
    • وفانیا، کلثوم (1403). روش‌های تدریس مفاهیم قرآنی به کودکان و نوجوانان؛ بررسی شیوه‌های نوین آموزشی. اولین همایش بین‌المللی تحولات نوین در علوم تربیتی، روانشناسی و آموزش وپرورش. ارومیه.
    References: 
    • Andreou, E. Roussi‐Vergou, C. Didaskalou, E. Skrzypiec, G. (2020). School bullying, subjective well‐being, and resilience. Psychology in the Schools, 57(8), 1193–1207.
    • Bain, B. J. Lunde, R. M. (2022). The effects of a resilience programme on social skills, bullying, and victimisation among eight to thirteen-year-old students. Children & Society, 36, 610–625.
    • Banković, S., Brojčin, B., Vasilevska Petrovska, I., & Antonijević, M. (2023). Social skills critical for success in elementary school: teachers and special educators’ perspective. Journal of Health and Rehabilitation Sciences, 2(1), 16-25.
    • De Moura, T. C., & Gerhardt, B. C. (2021). Social Skills. Encyclopedia of Evolutionary Psychological Science, 56, 77-56.
    • Fakhriyah, D., & Rosi, F. (2025). Qur’an learning management based on the Qur’ani Sidogiri method: Effective and efficient strategies for children of early age. Jurnal Pendidikan Islam, 7(2), 1-15.
    • Garrett, M. (2017). Play-based interventions and resilience in children. International Journal of Psychology and Counselling, 6(10), 133-137.
    • Georgiou, S. N., Charalambous, K., & Stavrinides, P. (2021). The mediating effects of adolescents’ internalizing and externalizing problems on the relationship between emotion regulation, mindfulness and bullying/victimization at school. School Psychology International, 42(6), 657–676.
    • Henriques, G. R. (2016). Teaching clinical decision-making. in Magnavita, J. Clinical decision-making in behavioral and mental health practice (p. 273–307). Washington, DC: American Psychological Association.
    • Hojjati, A., Rahimi, A., DavodAbadi Farehani, M., Sobhi-Gharamaleki, N., & Alian, B. (2014). Effectiveness of Quran tune on memory in children. Procedia - Social and Behavioral Sciences, 114, 283–286.
    • Kingery, J. N., Erdley, C. A., & Scarpulla, E. (2020). Developing social skills. In D. W. Nangle, C. A. Erdley, & R. A. Schwartz-Mette (Eds.). Social skills across the life span: Theory, assessment, and intervention (p. 25–45). Elsevier Academic Press.
    • Kusainun, N. (2024). Islamic education methods in the Quran and Hadith: Approaches in child development guidance. Journal of Islamic Education Studies, 5(1), 45-62.
    • Kyung Lee, W., & Sun Joo, Y. (2020). Adolescent extracurricular activity participation: associations with parenting stress, mother–adolescent closeness, and social skills. Children and Youth Services Review, 116 (6) , 105-110.
    • McNeil, D. & Zeman, J. (2021). ‎Adolescents’ reluctance to express emotions: relations to ‎parent ‎emotion socialization. Journal of‎ Child Family Study, 30(1), 107–120‎.
    • Mohd, W. N. A. C. W., Ishak, I., Ludin, A. F. M., Ibrahim, F. W., Abd Warif, N. M., & Roos, N. A. C. (2022). The impact of listening to, reciting, or memorizing the Quran on physical and mental health of Muslims: Evidence from systematic review. International journal of public health, 67, 1-16.‌
    • Moulaei, K., Haghdoost, A. A., Bahaadinbeigy, K., & Dinari, F. (2023). The effect of the holy Quran recitation and listening on anxiety, stress, and depression: A scoping review on outcomes. Health Science Reports, 6(12), e1751.‌
    • Nurhayati, P., Sutrisno, & Tumbularani. (2025). Application of Qur›an education methods in increasing children›s understanding of the Qur›an. Proceedings of the International Conference on Religious Studies and Education, 4, 1-12.
    • Salsabillah, G. D., Novitasari, D. T., & Iftitanina, I. (2023). The Effectiveness of Al-Quran Murottal Therapy on the Level of Anxiety in Students. Journal of Psychology Today, 1(1), 9-15.
    • Trigueros, R., Sanchez-Sanchez, E., Mercader, I., Aguilar-Parra, J. M., López-Liria, R., Morales-Gázquez, M. J., & Rocamora, P. (2020). Relationship between emotional intelligence, social skills and peer harassment. A study with high school students. International journal of environmental research and public health, 17(12), 1-10.‌
    • 175 reads
    Copyright © 2026 The Author(s). This article is published under the Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License.
    Cite this article: RIS Mendeley BibTeX APA MLA HARVARD VANCOUVER

    APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER

    Poormasjedi Meybodi, Maryam al Sadat, Esmaili Dehkhajeh, Masoumeh. (2026) Development, Validation, and Investigation of the Effectiveness of an Educational Package Based on Qur'anic Understanding on the Social Skills Components of Female First-Grade Primary Students. Islam va Pazhuheshhaye Tarbiyati, 18(2), 77-98 https://doi.org/10.22034/eslampajoheshha.2026.5002389.

    APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER

    Maryam al Sadat Poormasjedi Meybodi; Masoumeh Esmaili Dehkhajeh."Development, Validation, and Investigation of the Effectiveness of an Educational Package Based on Qur'anic Understanding on the Social Skills Components of Female First-Grade Primary Students". Islam va Pazhuheshhaye Tarbiyati, 18, 2, 2026, 77-98

    APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER

    Poormasjedi Meybodi, M, Esmaili Dehkhajeh, M.(2026) 'Development, Validation, and Investigation of the Effectiveness of an Educational Package Based on Qur'anic Understanding on the Social Skills Components of Female First-Grade Primary Students', Islam va Pazhuheshhaye Tarbiyati, 18(2), pp. 77-98

    APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER

    Poormasjedi Meybodi, M, Esmaili Dehkhajeh, M. Development, Validation, and Investigation of the Effectiveness of an Educational Package Based on Qur'anic Understanding on the Social Skills Components of Female First-Grade Primary Students. Islam va Pazhuheshhaye Tarbiyati, 2026; 18(2): 77-98