Islam va Pazhuheshhaye Tarbiyati, Volume 18, Issue 1, No 35, Year 2026, Pages 27-40

    Developing a Model of Academic Vitality and Academic Meaning Based on Religious Identity and Achievement Motivation with the Mediating Role of Self-Regulation

    Article Type: 
    Research
    Writers:
    Zohreh Shibane / Ph.D. Candidate in Educational Psychology, Islamic Azad University, Qom, Iran / zohre.shibani@iau.ac.ir
    ✍️ Mohammad Reza Ahmadi Mohammad Abadi / Associate Professor, Department of Psychology, Imam Khomeini Educational and Research Institute, Qom, Iran. / m.r.ahmadi@iki.ac.ir
    Majid Zargham Hajebi / Associate Professor, Department of Psychology, Tolo-e-Mehr University, Qom, Iran / Zarghamhajebi@gmail.com
    27-40 2025/11/13 2026/01/27 2026/06/05
    dor 20.1001.1.4348002.1405.18.1.2.1
    doi Registering DOI...⏳
    Abstract: 
    The aim of this study was to develop a model of academic vitality and academic meaning based on religious identity and achievement motivation, with the mediating role of self-regulation. This research was applied in purpose and employed a descriptive-correlational methodology. The statistical population consisted of students in Qom city enrolled in universities during the 2023-2024 academic year. Based on Klein's rule (2011), the sample size was 324 students selected via stratified random sampling. Data collection instruments included the questionnaires of Dehghani Zadeh and Hossein Chari (2012), the Academic Meaning Questionnaire by Henderson-King and Smith (2006), the Self-Regulation Questionnaire by Bouffard (1995), the Achievement Motivation Questionnaire by Hermans (1970), and the Religious Identity Questionnaire by Lotf Abadi (2002). Data analysis was performed using AMOS software (version 21). Findings indicated that after model modification, the chi-square goodness-of-fit index was 1317.16 with 307 degrees of freedom and a significance level of 0.001. Based on this index, the model demonstrated a good fit. The absolute fit indices GFI (0.91) and RMSEA (0.042) were also at acceptable levels. Furthermore, the comparative fit indices, including NFI (0.81), IFI (0.84), TLI (0.82), and CFI (0.84), were statistically appropriate. Consequently, self-regulation plays a mediating role in the relationship between academic vitality and academic meaning with the variables of religious identity and achievement motivation. Overall, religious identity and achievement motivation predict academic vitality and meaning both directly and indirectly through self-regulation. Therefore, greater attention should be paid to this within the higher education system.
    Keywords: 
    Academic Vitality
    Academic Meaning
    religious identity
    achievement motivation
    self
    Regulation
    چکیده و کلیدواژه فارسی (Persian)
    Title :تدوین مدل سرزندگی تحصیلی و معنای تحصیلی بر اساس هویت دینی و انگیزش پیشرفت تحصیلی با نقش واسطه‌ای خودتنظیمی
    Abstract: 
    هدف پژوهش، تدوین مدل سرزندگی تحصیلی و معنای تحصیلی بر اساس هویت دینی و انگیزش پیشرفت تحصیلی با نقش واسطه‌ای خودتنظیمی بود. پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر روش‌شناسی توصیفی ـ همبستگی بود. جامعۀ آماری دانشجویان شهر قم که در سال تحصیلی 1403-1402 در دانشگاه‌های شهر قم مشغول به تحصیل بودند. نمونۀ آماری بر اساس قاعده کلاین (2011)، تعداد 324 دانشجو بود که به روش تصادفی طبقه‌ای انتخاب شدند. ابزار گردآوری اطلاعات پرسشنامه‌های دهقانی‌زاده و حسینچاری (1391)، معنای تحصیلی هندرسون ـ کینگ و اسمیت (2006)، خودتنظیمی بوفارد (1995)، انگیزش پیشرفت هرمنس (1970)، هویت دینی لطف‌آبادی (1381) بود. تجزیه و تحلیل داده‌ها با استفاده از نرم‌افزار AMOS ویرایش 21 انجام شد. یافته‌ها نشان داد که پس از اصلاح مدل، شاخص نیکویی برازش مجذور کای برابر با 16/1317 با درجه آزادی 307 و سطح معنی‌داری 001/0 بود. بر اساس این شاخص مدل از برازش مطلوبی برخوردار است. شاخص‌های برازش مطلق (91/0) GFI و (042/0) RMSE نیز از مقدار قابل قبولی برخوردار است. از سوی دیگر، شاخص‌های برازش تطبیقی شامل (81/0) NFI، (84/0) IFI، (82/0) TLI و (84/0) CFIاز لحاظ آماری از مقادیر مناسبی برخوردار بودند. درنتیجه خودتنظیمی در رابطه بین سرزندگی تحصیلی و معنای تحصیلی با متغیرهای هویت دینی و انگیزش پیشرفت تحصیلی نقش واسطه‌ای دارد. در مجموع، هویت دینی و انگیزش پیشرفت هم به صورت مستقیم و هم به صورت غیرمستقیم و از طریق خودتنظیمی، سرزندگی و معنای تحصیلی را پیش‌بینی می‌کنند. بنابراین می‌بایست در نظام آموزش عالی به آن توجه بیشتری نمود.
    Keywords: 
    سرزندگی تحصیلی
    معنای تحصیلی
    هویت دینی
    انگیزش پیشرفت تحصیلی
    خودتنظیمی
    References: 
    • احمدی، حمیرا و همکاران (1398). تدوین مدل درگیری تحصیلی بر اساس خوش‌بینی تحصیلی و انگیزش پیشرفت با میانجی‌گری بهزیستی مدرسه و سرزندگی تحصیلی. پژوهش‌های نوین روانشناختی. 14(56)، 1ـ23.
    • تاج‌بخش غلامرضا و همکاران (1400). واکاوی عوامل جامعه‌شناختی مؤثر در شکل‌گیری هویت دینی دانش‌آموزان دختر. اسلام و پژوهش‌های روانشناختی، 7 (پیاپی16)، 73-92.
    • ثمری‌صفا، جعفر و همکاران (1400). تدوین مدل سرزندگی تحصیلی بر اساس ارتباط با مدرسه، جو عاطفی خانواده، انگیزش، خودکارآمدی و درگیری تحصیلی دانش‌آموزان. پژوهش‌های مشاوره، ۲۰(۷۷)، ۲۲۵-۲۵۶.
    • دهقانی‌‌زاده، محمدحسین و حسینچاری، مسعود (1391). سرزندگی تحصیلی و ادراک از الگوی ارتباطی خانواده؛ نقش واسطه‌ای خودکارآمدی. مطالعات آموزش و یادگیری، 4(2)، 21-47.
    • سماوی، سیدعبدالهادی و همکاران (1402). ارائه مدل علی سرزندگی تحصیلی بر اساس نگرش تحصیلی، خودتنظیمی عاطفی و تحول مثبت جوانی. مطالعات روانشناسی تربیتی، 20 (49)، 1ـ12.
    • شفیعی، حسن و روحی جدید، زینب (1402). مدل علی سرزندگی تحصیلی بر اساس راهبردهای خودتنظیمی تحصیلی و راهبردهای شناختی تنظیم هیجان با نقش واسطه‌ای اضطراب کرونا. آموزش و ارزشیابی، 16(62)، 103ـ130.
    • طامه، بتول و همکاران (1403). تدوین مدل ساختاری سرزندگی تحصیلی براساس عوامل انگیزشی با تأکید بر نقش واسطه‌ای سرسختی ذهنی، ثبات قدم و کنترل. روانشناسی تربیتی، 20(74)، 7ـ32.
    • عیسی‌زادگان، علی و همکاران (1393). رابطه بین امید، خوش‌بینی و معنای تحصیل با عملکرد تحصیلی دانش‌آموزان دوره پیش دانشگاهی. روانشناسی مدرسه، 2(3)، 137-152.
    • غلامی نهوجی، محسن و همکاران (1403). تأثیر رفتار و شخصیت معلمان مدارس بر فرایند شکل‌گیری هویت ملی و هویت دینی دانش‌آموزان. شناخت، رفتار، یادگیری، 1(4)، 1ـ12.
    • قنبری برزیان، علی و همتی، رضا (1394). هویت دینی در جامعه ایرانی: مرور نظام‌مند مطالعات انجام‌شده (1380-1392). جامعه‌شناسی کاربردی. 26(3)، 117ـ138.
    • کدخدایی، محبوبه‌سادات و کرمی، زهرا (1395). بررسی رابطه بین خوش‌بینی و معنای تحصیل با انگیزش تحصیلی دانشجویان. نامه آموزش عالی، 9 (36)، 143ـ159.
    • کدیور، پروین (1380). بررسی سهم باورهای خودکارآمدی، خودگردانی و هوش در پیشرفت درسی دانش‌آموزان به منظور الگویی برای یادگیری بهینه. گزارش طرح پژوهشی پژوهشکده تعلیم و تربیت.
    • لطف‌آبادی، حسین و نوری، ابوالقاسم (1381). بررسی ویژگی‌های هویت و مهارت‌های شغلی و پیشرفت تحصیلی نوجوانان و جوانان مشهد. تهران: مؤسسۀ کار و تأمین اجتماعی.
    • نجفی، حسن و همکاران (1400). هویت دینی و پیش بایست‌های طراحی برنامه درسی. مطالعات ملی، 2 (پیاپی 86)، 3ـ26.
    • نورشاهی، نازنین و همکاران (1400). مدل علّی انگیزه تحصیلی بر اساس خودشکوفایی و خودتنظیمی با میانجیگری معنای تحصیلی در شرایط پاندمی کرونا. خانواده درمانی کاربردی. 2 (5)، 354-372.
    References: 
    • Abdelshafy, E. E. Reiyad, S. A., Aldawsari, H. K. & Helali, M. M. (2025). Examining the Relationship Between Emotional Regulation and Academic Grit among High-Achieving University Students. Educational Process: International Journal. https: www.ceeol.com/search/article-detail?id=1339554.
    • Bouffard, T. Boisvert, J. Vezeau, C. & Larouche, C. (1995). The impact of goal orientation on self-regulation and performance among college students. British Journal of Educational Psychology, 65, 317-329.
    • Chen, J., Shi, B., Chen, Q., & Qiu, J. (2023). Comparisons of Convergent Thinking: A Perspective Informed by Culture and Neural Mechanisms. Thinking Skills and Creativity.
    • Henderson-king, D. & Smith, N. M. (2006). Meanings of education for university students: academic motivation and personal values as predictors. Social psychology of education, 9, 195-221.
    • Hu, X., & Cheng, S. (2025). The Effect of Self-Regulation on Spiritual Well-Being Among Parents of Children with Hearing Impairment in China: Does Resilience Function as a Mediator?, Journal of Religion and Health, 1-16,  https: //link. springer. com/article/10. 1007/s10943-025-02310-w.
    • Irshad, R., Babar, A. & Qureshi, S. S. (2025). Impact of Subjective Vitality on Religious Self-Regulation: A Comparative Study of Islamic Studies and Other Disciplines. AL-JAMEI Research Journal, 2(2), 45-54.
    • Luo, Q., Ahmadi, R. & Izadpanah, S. (2024). Exploring the mediating role of self-efficacy beliefs among EFL university language learners: The relationship of social support with academic enthusiasm and academic vitality, Heliyon, 10(12), 24-34.
    • Pourabdol, S. (2024). The relationship between academic procrastination and academic vitality with academic burnout in students: The mediating role of academic self-regulation, Journal of Modern Psychological Researches, 19(75), 99-110.
    • Samimi, Z., Jahandideh, J., & Askani, S. (2025). The Effectiveness of Self-Regulated Learning Strategies Training on Students' Academic Vitality and Sense of Belonging to School. Journal of Educational Psychology Studies, 22(57), 255-275.
    • Wang, X. C., Zhang, M., & Wang, J. X. (2024). The effect of university students’ academic self-efficacy on academic burnout: the chain mediating role of intrinsic motivation and learning engagement. Journal of Psychoeducational Assessment, 42(7), 798-812.
    • WU, J. & FU,  H. (2024). A meta-analysis of the relationship between achievement goal orientation and academic achievement: the mediating role of self-efficacy and student engagement. Advances in Psychological Science, 32(7), 1104-1114.
    • Zhang, T. (2024). Effects of self-regulation strategies on EFL learners’ language learning motivation، willingness to communication، self-efficacy, and creativity, BMC Psychology, 12(75), 1-13.
    • 264 reads
    Copyright © 2026 The Author(s). This article is published under the Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License.
    Cite this article: RIS Mendeley BibTeX APA MLA HARVARD VANCOUVER

    APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER

    Shibane, Zohreh, Ahmadi Mohammad Abadi, Mohammad Reza, Zargham Hajebi , Majid. (2026) Developing a Model of Academic Vitality and Academic Meaning Based on Religious Identity and Achievement Motivation with the Mediating Role of Self-Regulation. Islam va Pazhuheshhaye Tarbiyati, 18(1), 27-40 https://doi.org/10.22034/eslampajoheshha.2026.5002431.

    APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER

    Zohreh Shibane; Mohammad Reza Ahmadi Mohammad Abadi; Majid Zargham Hajebi ."Developing a Model of Academic Vitality and Academic Meaning Based on Religious Identity and Achievement Motivation with the Mediating Role of Self-Regulation". Islam va Pazhuheshhaye Tarbiyati, 18, 1, 2026, 27-40

    APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER

    Shibane, Z, Ahmadi Mohammad Abadi, M, Zargham Hajebi , M.(2026) 'Developing a Model of Academic Vitality and Academic Meaning Based on Religious Identity and Achievement Motivation with the Mediating Role of Self-Regulation', Islam va Pazhuheshhaye Tarbiyati, 18(1), pp. 27-40

    APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER

    Shibane, Z, Ahmadi Mohammad Abadi, M, Zargham Hajebi , M. Developing a Model of Academic Vitality and Academic Meaning Based on Religious Identity and Achievement Motivation with the Mediating Role of Self-Regulation. Islam va Pazhuheshhaye Tarbiyati, 2026; 18(1): 27-40