Islam va Pazhuheshhaye Tarbiyati, Volume 18, Issue 1, No 35, Year 2026, Pages 7-26

    An Analysis of the Educational Dimensions of the Testament of the Exemplary Martyr of Resistance: Haj Qasem Soleimani

    Article Type: 
    Research
    Writers:
    ✍️ Parvaneh Mehrjoo / Assistant Professor, Department of Educational Sciences, Payame Noor University, Tehran, Iran. / p.mehrjoo@pnu.ac.ir
    dor 20.1001.1.4348002.1405.18.1.1.0
    doi Registering DOI...
    Abstract: 
    The passages of the testament of Martyr Qasem Soleimani represent the most significant written document left by this martyr, possessing the potential for educational interpretation and analysis. Hence, the central research question is: What are the educational dimensions of the testament of the exemplary martyr of resistance, Haj Qasem Soleimani? The present study employed a descriptive-analytical method with a qualitative approach, utilizing qualitative content analysis. The research population consisted of the text of Sardar Soleimani's testament, and the research instruments were data collection forms and note cards. The execution of this process was based on in-depth content analysis. Through the conceptual analysis of phrases within the testament, various educational dimensions were identified and categorized within tabulated frameworks. The findings revealed that the testament's text encompasses nine educational aspects, including emotional, physical, jihadi, political, religious, spiritual, Mahdavi (messianic), social, and moral education. Furthermore, the results indicated that some of these dimensions, while possessing higher priority, exhibited consistency and overlap with one another, with this demarcation serving merely an identificatory purpose. Consequently, the martyred commander's approach in the testament regarding educational dimensions is comprehensive and multifaceted, possessing the capacity to be incorporated into curricula and educational texts across various academic levels to enhance the Islamic awakening of learners.
    چکیده و کلیدواژه فارسی (Persian)
    Title :واکاوی ابعاد تربیتی وصیت‌نامۀ شهید تراز مقاومت؛ حاج قاسم سلیمانی
    Abstract: 
    فرازهای وصیت‌نامۀ شهید قاسم سلیمانی مهم‌ترین سند مکتوب به‌یادگارمانده از این شهید است که مطالعۀ آن قابلیت تفسیر و تحلیل‌های تربیتی را دارد. ازاین‌رو سؤال اصلی پژوهش آن است که ابعاد تربیتی وصیت‌نامۀ شهید تراز مقاومت، حاج قاسم سلیمانی چیست؟ پژوهش حاضر با روش توصیفی ـ تحلیلی و رویکرد کیفی با استفاده از روش تحلیل محتوای کیفی صورت گرفته است. بر این اساس جامعۀ پژوهش متن وصیت‌نامۀ سردار سلیمانی و ابزار پژوهش تهیه فرم و فیش بوده است. اجرای این فرایند بر اساس تحلیل محتوای عمیق صورت گرفته است. با تجزیه ‌و تحلیل مفهومی عبارت‌های وصیت‌نامه به شناسایی و دسته‌بندی ابعاد مختلف تربیت در قالب جداول پرداخته شد. یافته‌ها نشان داد متن وصیت‌نامه واجد جنبه‌های نه‌گانه تربیتی ازجمله تربیت عاطفی، جسمانی، جهادی، سیاسی، دینی، معنوی، مهدوی، اجتماعی و تربیت اخلاقی بوده است. همچنین نتایج مطالعه نشان داد برخی از این ابعاد ضمن داشتن اولویت بیشتر با یکدیگر همخوانی و همپوشانی داشته است و این مرزبندی صرفاً جهت شناسایی بوده است. لذا رویکرد سردار شهید در وصیت‌نامه در زمینۀ ابعاد تربیت جامع و همه‌جانبه بوده و دارای این ظرفیت است که در متون و برنامه‌های درسی در مقاطع مختلف تحصیلی جهت ارتقا بیداری اسلامی متربیان به کار گرفته شود.
    References: 
    • اسلامی، اسماعیل (1401). جایگاه قرآن در رفتار و عملکرد سردار شهید قاسم سلیمانی. مطالعات سبک‌شناختی قرآن کریم، 6(2)، 295-314.
    • اسماعیلی، قاسم و همکاران (1404). تبیین الگوی راهبردی سرمایه ‌اجتماعی مبتنی‌بر دیدگاه شهید حاج قاسم سلیمانی. مدیریت اسلامی، 33(1)، 49-89.
    • اعتمادزاده، هدایت‌الله و امیریان، ابراهیم (1395). بررسی دیدگاه تربیتی شهدای جنگ تحمیلی استان کرمانشاه به استناد وصیت‌نامه آنها. پاسداری فرهنگی انقلاب اسلامی، 14 (6)، 197-235.
    • اکبری، افسانه (1401). رابطه مؤلفه‌های مدیریت جهادی در بیانات مقام معظم رهبری، با محبوبیت سردار سلیمانی و اولویت‌بندی آنها. شاهد اندیشه، ۳ (۱)، 97ـ121.
    • الهی‌نژاد، حسین (1402). مصاف حق و باطل در فرهنگ انتظار و مکتب شهید سلیمانی. جامعه مهدوی، 4(1)، 7-33.
    • بهرامیان، صادق (1400). تحلیل اسناد جنگ تحمیلی؛ مطالعه موردی وصیت‌نامه ۳۲ نفر از شهدای اطلاعات عملیات سپاه سیدالشهدا(ع) استان تهران. مطالعات دولت‌پژوهی در جمهوری اسلامی ایران، 1 (7)، 97ـ113.
    • تقی‌زاده رهقی، غلامرضا و حجتی سیبنی، رحیم (1402). بررسی جامعه‌شناختی مؤلفه‌های تربیتی جامعۀ منتظر در اندیشۀ شهید مطهری. پژوهش‌های اجتماعی اسلامی، 29(128)، 3-34.
    • جلیلیان، حسین (1399). الگوی تفکر راهبردی مدیران جهادی بر اساس وصیت‌نامه الهی سیاسی شهید قاسم سلیمانی. مدیریت اسلامی، 3، 93ـ111.
    • چراغی کوتیانی، اسماعیل (1399). کارکردهای اجتماعی آموزه انتظار از منظر آیت‌الله العظمی خامنه‌ای. معرفت فرهنگی اجتماعی. 11 (2)، 79ـ96.
    • حاجی‌اکبری، فاطمه و شیردل، معصومه (1402). تبیین آموزه‌های دینی در مکتب شهید سپهبد حاج قاسم سلیمانی (برمبنای تحلیل محتوای وصیت‌نامه سردار). مطالعات بیداری اسلامی، 12(3)، 47-75.
    • حسن‌پور، مرتضی (1401). ایثار و جهاد زمینه‌ساز ظهور، در فرهنگ انتظار و مکتب شهید سلیمانی. پژوهشنامه موعود، 4(8), 65-88.
    • حسن‌زاده، حسن و کبیری، زهراسادات (1403). بررسی تطبیقی عوامل و گونه‌های شجاعت در احادیث امام علی و کلام رهبر معظم انقلاب. علوم و حدیث تطبیقی، 2، 67ـ96.
    • خسروی زارگز، مسلم و بخشی، سمیه (1396). انگیزه‌سنجی رزمندگان اسلام برای حضور در دفاع مقدس؛ بررسی محتوای وصیت‌نامه‌های شهدا. پاسداری فرهنگی انقلاب اسلامی، 15 (7)، 1-28.
    • ربیعی، علی و تمنایی، امیرحسین (1393). تحلیل گفتمان وصیت‌نامۀ شهدای جنگ تحمیلی. مطالعات جامعه‌شناختی، 44، 146-171.
    • رجبی، طاهره و میرزامحمدی، محمدحسن (1397). بررسی الگوی تربیتی مبتنی بر جهاد در زمینه‌سازی تمدن نوین اسلامی. مطالعات بنیادین تمدن نوین اسلامی، 1(1)، 30-49.
    • روهینا، جواد و همکاران (1402). اعتباریابی کتب دین و زندگی دوره دوم متوسطه بر اساس شاخص‌هایی مکتب تربیتی شهید حاج قاسم سلیمانی. مطالعات بیداری اسلامی، 12(4)، 31ـ49.
    • زهری بیدگلی، سیدمحسن و همکاران (1399). نظام معنایی گفتمان، چرایی و چگونگی آن در وصایای شهدا بر اساس نظریۀ لاکلا و موف (مورد مطالعه: وصایای شهدای نیروی انتظامی استان فارس). مطالعات دفاع مقدس، 6(4)، 9-29.
    • سرمدی، محمدرضا و همکاران (1398). کشف مبانی فلسفی آموزه‌های تربیتی وصیت‌نامه شهدای دانشجوی دوران دفاع مقدس. پژوهش در مسائل تعلیم و تربیت اسلامی، 27(44)، 111-137.
    • سلمان‌پور سیاوشی، غلامرضا و همکاران (1399) شناسایی مؤلفه‌های گفتمان مقاومت انقلابی شهدا در تحقق بیانیه گام دوم انقلاب اسلامی. پاسداری فرهنگی انقلاب اسلامی، 21 (10)، 55ـ87.
    • سلیمی، الهام و خراسانی پاریزی، ابراهیم (1403). بررسی عناصر برنامه درسی از دیدگاه اسلام و مکتب شهید سلیمانی با تأکید بر دوره ابتدایی. آفاق علوم انسانی، 89، 69ـ83.
    • شفیعی سیف‌آبادی، محسن و عابدی اردکانی، محمد (1400). ارزیابی عوامل نفوذ الگوی رفتاری و مدیریت جهادی سردار سلیمانی بر مبنای نظریه اِوِرت راجرز: مطالعه موردی، محور مقاومت در منطقه خاورمیانه. مطالعات راهبردی بسیج، 24(91)، 5ـ40.
    • شمس‌الدینی مطلق، فاطمه و همکاران (1400). استخراج الگوی تربیتی شهید سلیمانی در عرصه سیاسی و نظامی بر اساس شیوه تحلیل محتوا. پژوهش‌های روابط بین‌الملل، 11(1)، 325-343.
    • شهبازیان، محمد (1400). بررسی مبانی انتظار مقاومتی و بازتاب آن در وصیت‌نامه شهید قاسم سلیمانی. انتظار موعود، 21(74)، 97-121.
    • صمدی، معصومه (1404). واکاوی چالش‌های تربیت دینی نوجوانان در نظام آموزشگاهی و اعتباربخشی به آن توسط دبیران دین و زندگی. اسلام و پژوهش‌های تربیتی، 17 (1)، 41-58.
    • عسگری، ناصر و خوشناموند، محسن (1402). طراحی الگوی شایستگی‌های حماسی افسری بر مبنای آموزه‌های تربیتی شاهنامه فردوسی. مدیریت نظامی، 23(90)، 123-152.
    • غفاری، مصطفی و صادق‌پور، محمد (1402). آمیزه عاطفه و استعاره در مدیریت کلان ارزشی جامعه؛ مطالعه موردی سازوکارهای گفتمان‌سازی رهبر انقلاب در شهادت قاسم سلیمانی. دانش سیاسی، 19 (ویژه‌نامه اول؛ مقاومت)، 123-146.
    • فرمهینی فراهانی، محسن ( 1398). تربیت در نهج‌البلاغه. تهران: آییژ.
    • کلانتری، فتح‌الله و نجفی سیار، رحمان (1402). دستاوردهای دفاع ترکیبی شهید سلیمانی. محیط‌شناسی راهبردی ج. ا. ایران، 7(2)، 173-198.
    • منصوری، منور. منظری توکلی، حمداله. حاجی پور عبایی، نجمه. زین الدینی میمند، زهرا (1403). تدوین برنامه درسی سالانه شاخص‌های مکتب شهید سلیمانی در مقاطع ابتدایی، متوسطه اول، دوم و دانشگاه. مطالعات بیداری اسلامی، 13 (3)، 49-73.
    • موسوی، محمدرضا و بخشی، رامین (1403). نقش هویت و منافع در سیاست خارجی ایران نسبت به عراق. مطالعات سیاسی بین النهرین، 3 (4)، 569-592.
    • وجدانی، فاطمه و حیدری، سمیرا (1400). تأملی در ضرورت استفاده از «خودارزیابی» در برنامه درسی تربیت دینی. تربیت اسلامی، 16(38)، 57-84.
    Cite this article: RIS Mendeley BibTeX APA MLA HARVARD VANCOUVER

    APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER

    Mehrjoo, Parvaneh. (2026) An Analysis of the Educational Dimensions of the Testament of the Exemplary Martyr of Resistance: Haj Qasem Soleimani. Islam va Pazhuheshhaye Tarbiyati, 18(1), 7-26 https://doi.org/10.22034/eslampajoheshha.2025.5002529.

    APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER

    Parvaneh Mehrjoo."An Analysis of the Educational Dimensions of the Testament of the Exemplary Martyr of Resistance: Haj Qasem Soleimani". Islam va Pazhuheshhaye Tarbiyati, 18, 1, 2026, 7-26

    APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER

    Mehrjoo, P.(2026) 'An Analysis of the Educational Dimensions of the Testament of the Exemplary Martyr of Resistance: Haj Qasem Soleimani', Islam va Pazhuheshhaye Tarbiyati, 18(1), pp. 7-26

    APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER

    Mehrjoo, P. An Analysis of the Educational Dimensions of the Testament of the Exemplary Martyr of Resistance: Haj Qasem Soleimani. Islam va Pazhuheshhaye Tarbiyati, 2026; 18(1): 7-26