The article “An Epistemological Explanation of Sexual Education for Children (Ages 7–12) Based on the Holy Qur’an and Islamic Hadith” examines the cognitive and knowledge based dimensions of children’s sexual education. The proposed strategies fall into two categories: preventive and corrective, with priority given to preventive approaches. The main preventive strategies include addressing gender related necessities, training educators and learners, providing reasonable answers to children’s questions, and avoiding inappropriate behaviors. Corrective strategies focus on raising awareness and rectifying sexual misconceptions. According to the results of this research, combining preventive and corrective approaches leads to optimal sexual education. Drawing on Qur’anic verses and hadiths, this article emphasizes the importance of children’s sexual education and presents practical methods for achieving it. Using a qualitative, library based methodology and a descriptive analytical approach, this study clarifies the knowledge-based and cognitive aspects of sexual education for children aged seven to twelve. The novelty of the research lies in its specific focus on the “epistemological explanation” of sexual education; i.e. extracting and analyzing knowledge-based and cognitive elements from the Holy Qur’an and Islamic hadith, by categorizing the strategies into preventive and corrective. Unlike previous studies that mainly focused on general foundations or behavioral methods, this article offers a structured practical model, filling existing gaps and transforming sexual education from a taboo into a conscious religious process.
Title :تبیین معرفتشناختی تربیت جنسی کودکان (هفت تا دوازده سال) با استناد به قرآن و احادیث
Abstract:
مقالة «تبیین معرفتشناختی تربیت جنسی کودکان (هفت تا دوازده سال) با استناد به قرآن و احادیث» جنبههای دانشی و ادراکی تربیت جنسی کودکان را بررسی میکند. راهکارها دو دستة پیشگیرانه و درمانگرند، با اولویت راهکارهای پیشگیرانه. در بخش پیشگیری، ضرورتهای جنسیتی، آموزش مربیان و متربیان، پاسخگویی منطقی به پرسشهای کودکان و پرهیز از رفتارهای ناپسند، و در بخش درمانگر نیز آگاهسازی و اصلاح اشتباهات جنسیتی بهعنوان راهکارهای اصلیاند. یافتهها نشان میدهند ترکیب راهکارهای پیشگیرانه و درمانگر، تربیت جنسی را بهینه میسازد. مقاله با استناد به آیات قرآن و احادیث، ضمن برجستهسازی اهمیت تربیت جنسی کودکان، راهکارهای عملی برای تحقق آن ارائه میدهد. پژوهش حاضر با روش کیفی کتابخانهای و رویکرد توصیفیتحلیلی، به تبیین جنبههای دانشی و ادراکی تربیت جنسی کودکان هفت تا دوازده سال میپردازد. نوآوری پژوهش در تمرکز اختصاصی بر «تبیین معرفتشناختی» تربیت جنسی نهفته است؛ یعنی استخراج و تحلیل عناصر دانشیادراکی از قرآن و حدیث با دستهبندی راهکارها به پیشگیرانه و درمانگر. برخلاف مطالعات پیشین که بیشتر بر مبانی کلی یا روشهای رفتاری تأکید داشتند، این مقاله با ارائة الگویی عملی و ساختارمند و نیز پر کردن خلأهای موجود، تربیت جنسی را از حالت تابو به فرایند آگاهانة دینی تبدیل میکند.
رضایی، حسین و مهدیزاده، سجاد (1404). تربیت جنسی نوجوانان در نظام تعلیم و تربیت رسمی. مطالعات معرفتی در دانشگاه اسلامی، 29(102)، 199ـ230.
زادهریحانی، اعظم و همکاران (1400). تعلیم و تربیت در نظام آموزش و پرورش. مجموعه مقالات هشتمین کنفرانس بینالمللی پژوهشهای مدیریت و علوم انسانی در ایران. 2360ـ2376، در: https://www.noormags.ir/view/fa/creator/945573.
زیبایینژاد، محمدرضا (1399). بایدها و نبایدهای الگوی تربیت دختران در اسلام. دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آیتاللهالعظمی خامنهای. بهنشانی: https://farsi.khamenei.ir/others-dialog?id=46190
سالاریفر، محمدرضا (1396). درآمدی بر نظام خانواده. قم: هاجر.
سجادی، مرضیه سادات؛ زارعان، محمدجواد و زارعان، منصوره (۱۳۹۹). اصول همافزایی نهاد خانواده و نظام تربیت رسمی، بر مبنای ولایت الهی. اسلام و پژوهشهای تربیتی، ۱۲(۲)، ۵ـ۲۲.
سند تحول بنیادین آموزش و پرورش (1390). تهران: دبیرخانة شورای عالی انقلاب فرهنگی.
صادقی، محمدجواد (1398). نقش خانواده در تربیت جنسی کودکان. پیشرفتهای نوین در علوم رفتاری، 4(30)، 45ـ70.
طباطبایی، سیدمحمدحسین (1417ق). المیزان فى تفسیر القرآن. قم: دفتر انتشارات اسلامی جامعة مدرسین حوزة علمیة قم.
طبرسی، فضلبنحسن (1372). مجمع البیان فى تفسیر القرآن. تحقیق: محمدجواد بلاغی. تهران: ناصرخسرو.
عربپور، مصطفی؛ مهکام، رضا و ابوترابی، علی (۱۴۰۲). مؤلفههای بازدارندگی از خیانت زناشویی بر اساس منابع اسلامی. روانشناسی و دین، ۱۶(۶۱)، ۹۷ـ۱۱۵.
فقیهی، احمد (1393). روشهای تربیت اخلاقی در المیزان. قم: مؤسسة آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره).
فقیهی، علینقی (1387). تربیت جنسی: مبانی، اصول و روشها از منظر قرآن و حدیث. قم: مؤسسة علمی ـ فرهنگی دار الحدیث.
فقیهی، علینقی و همکاران (1387الف). آموزش جنسی به کودک و نوجوان از دیدگاه اسلامی و مطالعات روانشناختی. تربیت اسلامی، 3(7)، 80ـ51.
فقیهی، علینقی و همکاران (1387ب). بررسی احادیث در زمینة راهکارهای تربیتی بهمنظور پیشگیری از رفتارهای نابهنجار جنسی نوجوانان و جوانان. تربیت اسلامی، 3(6)، 25ـ56.
فلسفی، محمدتقی (1389). کودک از نظر وراثت و تربیت. تهران: هیئت نشر معارف اسلامی.
قائمی، علی (1364). لغزشهای جنسی کودکان و نوجوانان. پیوند، (۷۱)، ۱۳ـ۱۶.
کلهر، مژگان و همکاران (بیتا). تربیت جنسی نوجوانان؛ کتاب پسران. تهران: دانژه.
گروهی از نویسندگان (1391). فلسفة تعلیم و تربیت اسلامی. زیر نظر محمدتقی مصباح یزدی. تهران: مؤسسة فرهنگی مدرسة برهان.
گری، جان (1384). مردان مریخی و زنان ونوسی. ترجمة حسن رفیعی و سیاوش میرزابیگی. تهران: پیک فرهنگ.
متقی هندی، علاءالدین علیبنحسام (1401ق). کنز العمال فی سنن الاقوال والافعال. تحقیق: بکری حیانی. بیروت: مؤسسة الرسالة.
مجلسی، محمدباقربنمحمدتقى (بیتا). بحار الأنوار الجامعة لدرر أخبار الأئمة الأطهار. تحقیق: محمدباقر محمودی و عبدالزهراء علوی. قم: دار احیاء التراث العربی.
مصباح یزدی، محمدتقی (1391). اخلاق در قرآن. تحقیق و نگارش: محمدحسین اسکندری. قم: مؤسسة آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره).
مصباح یزدی، محمدتقی (1392). پندهای امام صادق ؟ع؟ به رهجویان صادق. تدوین: محمدمهدی نادری قمی. قم: مؤسسة آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره).
مصطفوی، حسن (1368). التحقیق فی کلمات القرآن الکریم. تهران: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی.
مطهری، مرتضی (1375). مجموعه آثار. قم: صدرا.
معزی، زهرا (1398). آموزش مسائل جنسی بر کودکان ابتدایی. مطالعات روانشناسی و علوم تربیتی، 5(4)، 24ـ36.
مکارم شیرازی، ناصر (1374). تفسیر نمونه. قم: دار الکتب الإسلامیه.
مهدیزاده، حسین (1383). تأثیر پوشش اسلامی در مهار غریزة جنسی. تهران: مرکز پژوهشهای اسلامی صداوسیما.
مهکام، رضا و دادستان، پریرخ (1388). تأثیر درمانگری اسلامی بر اختلالهای برونیسازیشده در کودکان و نوجوانان. روانشناسی و دین، ۲(۳)، ۶۹ـ۸۸.
نوری، میرزاحسین (بیتا). مستدرک الوسائل و مستنبط المسائل. قم: مؤسسة آل البیت لإحیاء التراث.
والدمن، محمد (1383). چگونگی تنظیم رفتارها و روابط جنسی در غرب و کشورهای اسلامی بر اساس مقایسة دو جامعة آلمان و اتریش با جامعة ایران. مسائل کاربردی تعلیم و تربیت اسلامی، (8)، 219ـ252.
هاشمی، ابراهیم (1350). آموزش جنسی کودکان و نوجوانان. آموزش و پرورش (تعلیم و تربیت)، (۱)، ۴۶ـ۵۵.
همایش سراسری خانواده و مشکلات جنسی (1388). مجلة پژوهش و حوزه. در: پایگاه اطلاعرسانی حوزه. بهنشانی:
Ansari-zad, Reza, Eslampour Karimi, Hasan. (2026) An Epistemological Explanation of Sexual Education for Children (Ages 7–12) Based on the Holy Qur’an and Islamic Hadith. Islam va Pazhuheshhaye Tarbiyati, 17(2), 85-108 https://doi.org/10.22034/eslampajoheshha.2025.5002317.
Reza Ansari-zad; Hasan Eslampour Karimi."An Epistemological Explanation of Sexual Education for Children (Ages 7–12) Based on the Holy Qur’an and Islamic Hadith". Islam va Pazhuheshhaye Tarbiyati, 17, 2, 2026, 85-108
Ansari-zad, R, Eslampour Karimi, H.(2026) 'An Epistemological Explanation of Sexual Education for Children (Ages 7–12) Based on the Holy Qur’an and Islamic Hadith', Islam va Pazhuheshhaye Tarbiyati, 17(2), pp. 85-108
Ansari-zad, R, Eslampour Karimi, H. An Epistemological Explanation of Sexual Education for Children (Ages 7–12) Based on the Holy Qur’an and Islamic Hadith. Islam va Pazhuheshhaye Tarbiyati, 2026; 17(2): 85-108