اسلام و پژوهش‌های تربیتی، سال هجدهم، شماره اول، پیاپی 35، بهار و تابستان 1405، صفحات -

    پاسخ به پرسش «من کیستم؟» از نگاه حکمت متعالیه با تأکید بر قرائت علامه مصباح ‏یزدی و دلالت‌های آن در تربیت اعتقادی

    نوع مقاله: 
    پژوهشی
    نویسندگان:
    ✍️ محسن رئیسی / دانشجوی دکتری فلسفۀ تعلیم و تربیت مؤسسۀ آموزشی و پژوهشی امام خمینی (ره)
    سیدمحمدرضا موسوی نسب / استادیار گروه اخلاق مؤسسۀ آموزشی و پژوهشی امام خمینی (ره) / mosavinasab@iki.ac.ir
    محمود نوذری / دانشیار گروه علوم تربیتی پژوهشگاه حوزه و دانشگاه / mnowzari@rihu.ac.ir
    عبدالرسول عبودیت / استاد گروه فلسفه مؤسسۀ آموزشی و پژوهشی امام خمینی (ره) / obodeyat@iki.ac.ir
    doi 10.22034/eslampajoheshha.2025.5002659
    چکیده: 
    هجمه‌های شناختی معاصر به دین‌ورزی انسان، ضرورت آغاز دینداری با ویژگی اقناع اعتقادی را در بستر فلسفی آن برجسته‏تر می‌کند. این پژوهش با طرح نسبت تربیت اعتقادی با «معرفت نفس صدرایی» می‌کوشد مواجهه حکمت متعالیه با پرسش بنیادین «من کیستم؟» را به زبان تربیتی بازخوانی کند. هدف، اکتشاف مضامین پایه در خودشناسی صدرایی و تبیین دلالت‌های مستقیم آنها برای سه رکن تربیت اعتقادی ـ توحید، معاد و نبوت ـ است. روش مطالعه، تحلیل مضمونی هدایت‌شده با نمونه‌گیری هدفمند از سنت فکری حکمت متعالیه در آثار اخیر، به‌ویژه آثار آیت‌الله مصباح یزدی و کدگذاری باز و محوری برای صورت‌بندی مضامین هسته‌ای بوده است. بر این مبنا، سه مضمون محوری استخراج شد: «درک فقر وجودی»، «شناخت حقیقت مجرد نفس» و «تجربۀ میل به بی‌نهایت». یافته‌ها نشان می‌دهد این سه مضمون به‌طور مستقیم به اهداف تربیت اعتقادی ترجمه‌پذیر است: درک فقر وجودی پشتوانۀ اقناع عقلانی توحید افعالی می‌شود؛ شناخت تجرد نفس پل ادراکی باور به ساحت غیب جهان و سپس به اصل معاد است؛ و بی‌نهایت‌طلبی مبنای فهم کشش وجودی به قرب الهی و تبیین عقلانی نیاز به راهنمایی نبوی خواهد بود. نوآوری مقاله در یکپارچه‌سازی این سه خطّ مضمونی صدرایی در قالب تعیین اهداف برنامه‏های قابل طراحی در ساحت تربیت اعتقادی به منظور دستیابی به «نقشۀ عملیاتی تربیت اعتقادی» با شاخص‌های آموزشی سنجش‌پذیر است که شکاف میان عمق نظری حکمت متعالیه و نیازهای میدانی تربیت دینی را پر می‌کند.
    Article data in English (انگلیسی)
    Title: 
    "Answer to the question "Who am I?" from transcendental wisdom with emphasis on the recitation of Master Mesbah Yazdi and its implications in faith education"
    Abstract: 
    By proposing the relationship between ideological education and Sadr's "knowledge of the self," especially in the context of contemporary attacks on religion, this study highlights the necessity of starting religiosity from ideological persuasion and attempts to reinterpret the answer of transcendental wisdom to the fundamental question of "Who am I?" in educational language. The goal is to explore the basic themes in Sadr's self-knowledge and explain their direct implications for the three pillars of ideological education—monotheism, resurrection, and prophecy. The study method was guided thematic analysis with purposeful sampling of Sadr's and Neo-Sadr's works and open and axial coding to formulate core themes; on this basis, three axial themes were extracted: "understanding existential poverty," "recognizing the abstract truth of the self," and "experience of desire for infinity." The findings show that these three themes are directly translatable to the goals of religious education: existential poverty becomes the basis for rational persuasion of the monotheism of actions and Godhead; the celibacy of the soul is the perceptual bridge to belief in the resurrection and the realm of the unseen; and the quest for infinity will be the basis for understanding the existential pull towards divine proximity and the rational explanation of the need for prophetic guidance. The innovation of the article has been in integrating Sadr's three thematic lines in the form of an "operational map of religious education" with measurable educational indicators that fill the gap between the theoretical depth of transcendental wisdom and the field needs of religious education.
    شیوه ارجاع به این مقاله: RIS Mendeley BibTeX APA MLA HARVARD VANCOUVER

    APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER

    رئیسی، محسن، موسوی نسب، سیدمحمدرضا، نوذری، محمود، عبودیت، عبدالرسول. (1405) پاسخ به پرسش «من کیستم؟» از نگاه حکمت متعالیه با تأکید بر قرائت علامه مصباح ‏یزدی و دلالت‌های آن در تربیت اعتقادی. دو فصلنامه اسلام و پژوهش‌های تربیتی، 18(1)، - https://doi.org/10.22034/eslampajoheshha.2025.5002659.

    APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER

    محسن رئیسی؛ سیدمحمدرضا موسوی نسب؛ محمود نوذری؛ عبدالرسول عبودیت."پاسخ به پرسش «من کیستم؟» از نگاه حکمت متعالیه با تأکید بر قرائت علامه مصباح ‏یزدی و دلالت‌های آن در تربیت اعتقادی". دو فصلنامه اسلام و پژوهش‌های تربیتی، 18، 1، 1405، -

    APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER

    رئیسی، محسن، موسوی نسب، سیدمحمدرضا، نوذری، محمود، عبودیت، عبدالرسول.(1405) 'پاسخ به پرسش «من کیستم؟» از نگاه حکمت متعالیه با تأکید بر قرائت علامه مصباح ‏یزدی و دلالت‌های آن در تربیت اعتقادی'، دو فصلنامه اسلام و پژوهش‌های تربیتی، 18(1), pp. -

    APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER

    رئیسی، محسن، موسوی نسب، سیدمحمدرضا، نوذری، محمود، عبودیت، عبدالرسول. پاسخ به پرسش «من کیستم؟» از نگاه حکمت متعالیه با تأکید بر قرائت علامه مصباح ‏یزدی و دلالت‌های آن در تربیت اعتقادی. اسلام و پژوهش‌های تربیتی، 18, 1405؛ 18(1): -