«خودتربیتی» یعنی: تربیت نفس خود. علامه مصباح به اقتضای دیدگاه فلسفی، اخلاقی و تفسیری خود، نظریه تربیتی ویژه ای را ارائه نموده که شیوه خودتربیتی نیز متأثر از آن است. به علت اهمیت موضوع خودتربیتی و به سبب جامع بودن اندیشه این دانشمند، بررسی و تحلیل این شیوه دارای اهمیت است. این تحقیق ضمن ارائه اندیشه تربیتی مشارالیه به صورت «توصیفی»، ابعاد گوناگون آن را به شیوه «تحلیلی» بررسی و واکاوی کرده و شواهدی از آیات قرآن برای این منظور ارائه داده است. از جمله یافته های پژوهش این است که در این شیوه، به پیش فرض های عقلی و منطقی و ویژگی های مشترک و اختصاصی انسان ها و همچنین به همه ابعاد نفس توجه شده است. با وجود پیچیدگی نفس، به وضوح ارتباط ابعاد نفس و جایگاه آنها مشخص است. نقطه ثقل در خودتربیتی، امیال و گرایش هاست و جایگاه عبودیت و دین مداری به خوبی در آن روشن است.
A Study and Analysis of the Method of Self-Discipline from the Perspective of Allameh Misbah Yazdi
Abstract:
Self-discipline means training and disciplining oneself. Based on his philosophical, moral and interpretive point of view, Allameh Misbah has presented a special educational theory which has influenced the method of self-discipline. Due to the importance of this subject and the comprehensiveness of this scientist's thoughts, it is important to study and analyze this method. While presenting the educational views of Allameh Misbah through the descriptive method, this research has studied and analyzed its various dimensions and has provided evidence from the verses of the Qur'an for this purpose. One of the findings of the research is that in this method, the rational and logical presuppositions and the common and specific characteristics of human beings as well as all the dimensions of the soul have been considered. Despite the complexity of the soul, the relationship between the dimensions of the soul and their position is clear. The center of focus in self-discipline is desires and tendencies, and servitude and religiosity has a clear position in this regard.
ابنسينا، 1985م، کتاب السياسة، در: مقالات فلسفية لمشاهير المسلمين و النصاري، چ سوم، قاهره، بينا.
ابنفارس، 1411ق، معجم مقاييس اللغة (6جلدي)، بيروت، دارالجيل.
ابنمنظور، 1416ق، لسان العرب (18جلدي)، لبنان، دار احياء التراث العربي.
باقري، خسرو، 1384، نگاهي دوباره به تربيت اسلامي، تهران، مدرسه.
بهشتي، محمد، 1388، آراء دانشمندان مسلمان در تعليم و تربيت و مباني آن، ج5، چ دوم، قم، پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، تهران، سمت.
جبارپور محمد، حسین کلباسی اشتری و قاسم پورحسن، 1395، «سیر تربیت نفس در حکمت مشرقی سینوی»، پژوهش در مسائل تعلیم و تربیت اسلامی، ش32، ص9-29.
جمعي از نويسندگان، 1377، آراي دانشمندان مسلمان در تعليم و تربيت و مباني آن، زيرنظر عليرضا اعرافي، قم، دفتر همکاري حوزه و دانشگاه، تهران، سمت.
ـــــ ، 1379، آراء دانشمندان مسلمان در تعليم و تربيت و مباني آن، محمد بهشتي، مهدي ابوجعفري، علينقي فقيهي، زيرنظر عليرضا اعرافي، قم، پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، تهران، سمت.
دادگر، همایون، رحمتالله مرزوقی و فریده براهویی، 1394، «رویکردی به تربیت نفس از دیدگاه متون اسلامی»، پژوهش در مسائل تعلیم و تربیت اسلامی، ش26، ص9-35.
هاشمی سجزه ای، ابوالفضل، شریفی، احمدحسین. (1401) بررسی و تحلیل شیوه خودتربیتی از دیدگاه علامه مصباح یزدی. دو فصلنامه اسلام و پژوهشهای تربیتی، 14(1)، 87-102
ابوالفضل هاشمی سجزه ای؛ احمدحسین شریفی."بررسی و تحلیل شیوه خودتربیتی از دیدگاه علامه مصباح یزدی". دو فصلنامه اسلام و پژوهشهای تربیتی، 14، 1، 1401، 87-102
هاشمی سجزه ای، ابوالفضل، شریفی، احمدحسین.(1401) 'بررسی و تحلیل شیوه خودتربیتی از دیدگاه علامه مصباح یزدی'، دو فصلنامه اسلام و پژوهشهای تربیتی، 14(1), pp. 87-102