مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره) اسلام و پژوهش‌های تربیتی x434-8002 19 1 2027 09 06 اثربخشی آموزش فلسفه برای کودکان بر خودآگاهی و هویت ملی ـ اسلامی دانش‌آموزان 5004388 10.22034/eslampajoheshha.2026.5004388 FA مریم انصاری 0000-0003-4852-4375 اسما سکینی مصطفی ربانی Journal Article 2026 09 13 The aim of the present study was to investigate the effectiveness of teaching philosophy to children on their self-awareness and national-Islamic identity. This study is applied in terms of purpose and quasi-experimental in terms of method with a pre-test and post-test design with a control group. The statistical population included all fifth-grade female students in Abadan city in the academic year 1403-1404, and 30 people were randomly assigned to two experimental and control groups using the available sampling method. The experimental group received philosophy education based on critical thinking, questioning, and group discussion during 8 45-minute sessions. The data collection tool included standard questionnaires on self-awareness (emotional and cognitive) and national-Islamic identity (in six dimensions: cultural, linguistic, social, political, territorial, and religious), the validity and reliability of which have been confirmed in previous studies. The resulting data were analyzed using multivariate analysis of covariance and SPSS software. The results showed that philosophy education had a significant effect on increasing students' self-awareness; so that the scores of emotional and cognitive self-awareness components in the experimental group were significantly higher than the control group. Philosophy education was also effective in strengthening the components of national-Islamic identity; so that a significant difference was observed in the cultural, linguistic, social, political, territorial and religious dimensions between the two groups. هدف پژوهش حاضر، بررسی اثربخشی آموزش فلسفه به کودکان بر خودآگاهی و هویت ملی ـ اسلامی دانش‌آموزان بود. پژوهش از نظر هدف، کاربردی و از نظر روش، نیمه‌آزمایشی با طرح پیش‌آزمون ـ پس‌آزمون و گروه کنترل انجام شد. جامعه آماری شامل دانش‌آموزان دختر پایه پنجم شهر آبادان در سال تحصیلی 1403ـ1404 بود که 30 نفر از آنان با روش نمونه‌گیری در دسترس انتخاب و به‌صورت تصادفی در دو گروه آزمایش و کنترل گمارده شدند. گروه آزمایش طی هشت جلسه 45 دقیقه‌ای، آموزش فلسفه مبتنی بر تفکر انتقادی، پرسشگری و بحث گروهی را دریافت کرد. داده‌ها با استفاده از پرسشنامه‌های استاندارد خودآگاهی و هویت ملی ـ اسلامی گردآوری و با تحلیل کوواریانس چندمتغیره در نرم‌افزار SPSS تحلیل شدند. یافته‌ها نشان داد آموزش فلسفه بر خودآگاهی دانش‌آموزان اثر معناداری دارد (0/658، 0/05>P) و موجب افزایش معنادار مؤلفه‌های خودآگاهی عاطفی و شناختی شد. همچنین، آموزش فلسفه بر هویت ملی ـ اسلامی نیز تأثیر معناداری داشت (0/635، 0/05>P) و در مؤلفه‌های فرهنگی، زبانی، اجتماعی، سیاسی، سرزمینی و دینی تفاوت معناداری بین دو گروه مشاهده شد. بنابراین، آموزش فلسفه به کودکان می‌تواند در تقویت خودآگاهی و هویت ملی ـ اسلامی دانش‌آموزان مؤثر باشد.