مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره) اسلام و پژوهش‌های تربیتی x434-8002 17 2 2026 02 20 بررسی اخلاقی اصل احسان و قاعدة احترام و تکریم در روابط خویشاوندان با تأکید بر دیدگاه علامه مصباح یزدی 25 42 5002998 10.22034/eslampajoheshha.2025.5002998 FA سیدمحمدرضا موسوی نسب استادیار - گروه علوم تربیتی مؤسسه امام خمینی 0000-0003-1590-0856 ابوالفضل نیکونظر مربی - موسسه امام خمینی ره 0000-0003-1867-0435 Journal Article 2025 10 27 According to the Islamic worldview, family is a sacred institution and is the foundation for human growth, both material and spiritual. The relationships within this institution require a coherent moral framework to ensure the well-being, peace, and growth of its members. Adopting a descriptive–analytical method and focusing on applied ethics, this article explains the “principle of benevolence” as the basis of family ethics and the “rule of respect and honor” as one of its most important derived norms. This article shows that benevolence toward parents and relatives is not merely a recommendation but a divine obligation placed alongside monotheism; and gratitude toward them is considered a prelude to gratitude toward God. By examining practical instances and ethical conflicts related to this rule in real-life situations—such as respecting a sinful relative, distinguishing between genuine respect and hypocrisy, and managing excessive expectations in receiving honor—this study offers Islamic-based solutions to the conflicts. The research concludes by presenting a practical model for ethical decision-making in complex kinship relations and for strengthening the family structure based on revelatory principles. خانواده در نظام معرفتی اسلام نهادی مقدس و بستری برای رشد مادی و معنوی انسان است. روابط حاکم بر این نهاد نیازمند یک چهارچوب اخلاقی منسجم است تا سلامت، آرامش و تعالی اعضای خود را تضمین کند. این مقاله با رویکردی توصیفی ـ تحلیلی و با محوریت اخلاق کاربردی به تبیین «اصل احسان» به‌عنوان زیربنای اخلاق خانواده و «قاعدة احترام و تکریم» به‌عنوان یکی از مهم‌ترین قواعد منشعب از آن می‌پردازد. یافته‌ها نشان داد که احسان به والدین و خویشاوندان، نه یک توصیة صرف، بلکه یک تکلیف الهی است که در کنار توحید قرار می‌گیرد و شکرگزاری از آنان مقدمه‌ای برای شکرگزاری از پروردگار محسوب می‌شود. بررسی مصادیق عملی و تزاحمات اخلاقی این قاعده در موقعیت‌های واقعی زندگی، مانند احترام به خویشاوند فاسق، مرز میان احترام و ریا، و مدیریت انتظارات افراطی در تکریم، راهکارهای مبتنی بر آموزه‌های اسلامی را برای حل این تعارضات نتیجه داد. نتیجة پژوهش ارائة یک الگوی عملی برای تصمیم‌گیری اخلاقی در روابط پیچیدة خویشاوندی و تحکیم بنیان خانواده بر پایة اصول وحیانی است. https://eslampajoheshha.nashriyat.ir/sites/eslampajoheshha.nashriyat.ir/files/article-files/5002998-1778577702.pdf