TY  - JOUR
    ID  - 5002303
    TI  - ماهیت یادگیری بر اساس حکمت متعالیه
    JO  - مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره)
    JA  - 7
    LA  - fa
    SN  - x434-8002
        AU  - Afsharmanesh, Mahmoud
      AD  - دکتری - علوم تربیتی مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی (ره)
          AU  - Mollaei, Reza
      AD  - 
        Y1  - 2026
    PY  - 2026
    VL  - 18
    IS  - 1
    SP  - 83
    EP  - 102
  KW  - یادگیری
KW  - حکمت متعالیه
KW  - صدرالمتألهين
KW  - صیرورت نفس
KW  - تغییر وجودی
KW  - قوانین یادگیری
KW  - فرایند یادگیری
    DO  - 10.22034/eslampajoheshha.2025.5002303
    AB  - یادگیری به‌عنوان یکی از مفاهیم محوری در علوم تربیتی و روان‌شناسی همواره بر بنیادهای فلسفی خاصی استوار بوده است. هدف این پژوهش، تبیین ماهیت، فرایند و قوانین حاکم بر یادگیری و عوامل دخیل در آن از دیدگاه نظام فلسفی حکمت متعالیه ملاصدراست. این پژوهش در پی پاسخ به این پرسش است که یادگیری به‌مثابه یک تغییر بنیادین در انسان، در چارچوب مبانی هستی‌شناختی، انسان‌شناختی، معرفت‌شناختی و تدین‌شناختی صدرایی چگونه تعریف، توصیف و تفسیر می‌شود و چه تمایزی با رویکردهای رایج در روان‌شناسی یادگیری دارد. پژوهش حاضر با روش توصیفی ـ تحلیلی انجام شده است. ابزار گردآوری داده‌ها، مطالعه و تحلیل متون اصلی حکمت متعالیه، به‌ویژه آثار صدرالمتألهین و شارحان او بوده است. داده‌های استخراج‌شده در چارچوب سه پرسش اصلی (ماهیت، فرایند و قوانین یادگیری) طبقه‌بندی و با رویکردهای رفتارگرایی، شناخت‌گرایی و انسان‌گرایی مقایسه تطبیقی شده‌اند. یافته‌های این پژوهش نشان می‌دهد که یادگیری از منظر ملاصدرا، صرفاً یک تغییر رفتاری یا بازسازی شناختی نیست، بلکه یک «تغییر وجودی» و تحول ذاتی در نفس انسان است که در آن، نفس انسان از طریق «تجرید» از تعلقات مادی، «ارتقا» در مراتب هستی، «انتقال» به عوالم بالاتر، «اتصال» به حقایق مجرد و در نهایت «اتحاد» شهودی با آنها، به کمال می‌رسد. در این دیدگاه، یادگیری حقیقی، حرکتی است از علم حصولی به علم حضوری که در آن، نفس انسان با سلوک علمی و عملی، به مشاهده بی‌واسطه حقایق نائل می‌شود و خود، بخشی از واقعیتِ معلوم می‌گردد. این فرایند تابع قوانینی چون هماهنگی با هستی، ترتیب، جامعیت و میل به وحدت است و عواملی همچون اراده، سلامت قوا و محیط و فیض ماورایی در آن دخیل هستند.
    UR  - https://eslampajoheshha.nashriyat.ir/node/5002303
    L1  - https://eslampajoheshha.nashriyat.ir/sites/eslampajoheshha.nashriyat.ir/files/article-files/5002303-1788846600.pdf
    ER  -