مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره) اسلام و پژوهش‌های تربیتی x434-8002 17 2 2026 02 20 تحلیل محتوای کتاب درسی آمادگی دفاعی بر اساس مؤلفه‌های دشمن‌شناسی از دیدگاه امام خامنه‌ای (مدظله‌العالی) 43 62 5002011 10.22034/eslampajoheshha.2025.5002011 FA ابوالفضل نیکونظر مربی - موسسه امام خمینی ره 0000-0003-1867-0435 Journal Article 2025 04 23 Awareness about the enemy holds a special place in maintaining the intellectual, cultural, and political system of society, and this knowledge is emphasized in higher education documents. Some also argue for the necessity of teaching the concept of awareness of the enemy in education. This research was conducted to examine the amount of attention given to awareness of the enemy in ‘Amadeqi Defa’i’ textbooks based on Imam Khamenei’s thoughts. This study uses a content analysis method, and its statistical population consists of the two volumes of ‘Amadeqi Defa’i’ textbooks of the ninth and tenth grades for the academic year 1403-1404 (2024-2025). For selecting the sample, a census method was employed, therefore the sample size was set equal to the entire population. Data were collected using a researcher-created content analysis checklist. The findings of this research are as follows: the components of awareness of the enemy were addressed 697 times in these textbooks. The highest emphasis was placed on the component of methods for confronting the enemy, with 438 occurrences, while the least emphasis was on the component of reasons for the enemy's hostility, with only 38 instances. Despite the importance of understanding the nature of the enemy, little attention has been paid to this component. The conclusion is that, despite the emphasis on awareness of the enemy in educational content, there is a need to reassess the balanced distribution of the components, increase the use of images, and focus more on understanding the nature of the enemy. شناخت دشمن جایگاه ویژه‌ای در حفظ نظام فکری، فرهنگی و سیاسی جامعه دارد و در اسناد بالادستی آموزش و پرورش مورد تأکید است. برخی نیز بر وجوب آموزش مقولة دشمن‌شناسی در بحث تربیت معتقدند. پژوهش حاضر با هدف بررسی میزان توجه به دشمن‌شناسی در کتاب‌های درسی آمادگی دفاعی بر اساس اندیشه‌های امام خامنه‌ای انجام شد. این پژوهش با روش تحلیل محتوا صورت پذیرفت و جامعة آماری آن شامل دو جلد کتاب درسی آمادگی دفاعی پایة نهم و دهم سال تحصیلی 1403ـ1404 بود. برای انتخاب نمونه، از روش سرشماری استفاده شد. بنابراین، حجم نمونه منطبق بر جامعه انتخاب گردید. جمع‌آوری داده‌ها با استفاده از سیاهة تحلیل محتوای محقق‌ساخته انجام شد. یافته‌های این پژوهش از این قرار است: مؤلفه‌های دشمن‌شناسی 697 مرتبه در این کتاب‌ها مورد توجه قرار گرفته است. بیشترین تأکید، بر مؤلفة شیوه‌های مقابله با دشمن با 438 فراوانی و کمترین تأکید، بر مؤلفة دلایل دشمنی دشمن با 38 مورد بوده است. با وجود اهمیت شناخت ماهیت دشمن، به این مؤلفه توجه چندانی نشده است. نتیجه آنکه با وجود تأکید بر دشمن‌شناسی در محتوای آموزشی، نیاز به بازنگری در توزیع متوازن مؤلفه‌ها، استفادة بیشتر از تصاویر و توجه بیشتر به شناخت ماهیت دشمن وجود دارد. https://eslampajoheshha.nashriyat.ir/sites/eslampajoheshha.nashriyat.ir/files/article-files/5002011-1778577731.pdf