مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره) 2026 07 05 هندسه ساحت های تربیتی بر اساس رویکرد انسان شناسانه فلسفه اسلامی به نفس 5001516 10.22034/eslampajoheshha.2026.5001516 FA سیدعلی رئیس زاده دانشجوی کارشناسی ارشد 0009-0005-2724-1968 محمدجواد زارعان دانشیار - گروه علوم تربیتی جامعه المصطفی العالمیه 0000-0003-1005-3731 سیدمحمدصادق موسوی نسب استادیار - مؤسسه امام خمینی(ره) 0009-0005-0776-5203 Journal Article 2025 01 04 Educational areas refer to various dimensions of education and are categorized based on different criteria. One of these criteria is the anthropological approach to the structure of the human soul, which, considering the inherent characteristics of man, such as his inclinations, insights, and abilities, places the corresponding areas as the center of education. The aim of this research is to explain the spatial division in education by considering the Islamic anthropological approach to the structure of the soul. Using the qualitative content analysis method of Islamic anthropological foundations, it was determined that the human "soul" consists of three dimensions: insight, tendency, and action. Each of these dimensions refers to a part of the human's developable capacities and can be the basis for regulating distinct educational areas. Some of these areas have also been proposed in the current education system, but they have not been documented in the foundations of Islamic anthropology, and some others have not been considered at all. As a result, this study proposes thirteen educational areas as areas of Islamic education based on the criteria of Islam's anthropological approach to the structure of the soul. These areas include scientific, innate, backward, research, authoritative, emotional, emotional, artistic, instinctive, skilled, physical, managerial, and metaphysical education. This classification provides a comprehensive look at the existential dimensions of man in the education process. ساحات تربیت به ابعاد گوناگون تعلیم و تربیت اشاره دارند و بر اساس معیارهای مختلف دسته‌بندی می‌شوند. یکی از این معیارها، رویکرد انسان‌شناسانه به ساختار نفس انسان است که با توجه به ویژگی‌های ذاتی انسان، همچون کشش‌ها، بینش‌ها و توانایی‌های او، ساحت‌های متناظر با آن‌ها را محور پرورش قرار می‌دهد.هدف این پژوهش، تبیین تقسیم ساحتی در تربیت با در نظر گرفتن رویکرد انسان‌شناسی اسلامی به ساختار نفس است. با استفاده از روش تحلیل محتوای کیفی مبانی انسان‌شناختی اسلامی، مشخص گردید«نفس» انسان از سه بُعد بینشی، گرایشی و کنشی تشکیل شده است. هر یک از این ابعاد به بخشی از ظرفیت‌های قابل پرورش انسان اشاره دارند و می‌توانند مبنای تنظیم ساحات تربیتی متمایزی باشند.برخی از این ساحت‌ها در نظام رایج تعلیم و تربیت نیز مطرح شده‌اند، اما مستند به مبانی انسان‌شناسی اسلامی نبوده‌اند و برخی دیگر نیز اساساً مورد توجه قرار نگرفته‌اند. درنتیجه، این پژوهش سیزده ساحت تربیتی را به عنوان ساحت‌های تعلیم و تربیت اسلامی بر اساس معیار رویکرد انسان‌شناسانهٔ اسلام به ساختار نفس پیشنهاد می‌کند. این ساحت‌ها شامل تربیت‌علمی، فطری، عقبایی، پژوهشی، اقتداری، احساسی، عاطفی، هنری، غریزی، مهارتی، بدنی، مدیریتی و متافیزیکی می‌شوند. این دسته‌بندی، نگاهی جامع به ابعاد وجودی انسان در فرآیند تربیت ارائه می‌دهد