مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره) اسلام و پژوهش‌های تربیتی x434-8002 7 2 2016 03 10 تأملی بر جهاد و موقعیت های تربیتی آن از منظر قرآن 119 137 144 FA طاهره رجبی کارشناس ارشد - فلسفه تعلیم و تربیت دانشگاه اصفهان رضاعلی نوروزی گروه علوم تربیتی دانشگاه اصفهان Journal Article 2015 07 28 The various situations which man faces throughout life provide him with potential educational opportunities. Among the foundations of man education is his being influenced by these opportunities. This paper aims to explain the educational opportunities in jihad and show how these opportunities can be used. This research is qualitative study in which an "analytical - inferential" method is used. According to the method of combat, there are four conditions: "attack, defense, emigration and religious dissimulation". In "defense", man is placed in a predetermined situation; in "attack" the decision is taken by man himself. In emigration", man should leave the battle field, and in "religious dissimulation" he should resist and remain consciously silent. Each one of these conditions prepares the ground for strengthening various characteristics in man and contributes to bringing up a combatant who enjoys many moral and social characteristics consistent with the individual and collective dimensions of jihad, such as monotheism,, trust in God, tolerance, patience and resistance, love and anger, obedience, fighting against cruelty and conscientiousness. موقعیت های گوناگون در زندگی انسان، به صورت بالفعل آدمی را در شرایط یادگیری قرار می دهد. از جمله مبانی تربیت انسان، تأثیر پذیری او از این شرایط است. هدف از این تحقیق تبیین موقعیت های تربیتی نهفته در جهاد و چگونگی استفاده از آن است. این پ‍‍‍ژوهش از نوع تحقیقات کیفی است و با استفاده از روش «تحلیلی ـ استنباطی» انجام گرفته است. بر اساس شیوه‌ی مبارزه در جهاد، چهار موقعیت «هجوم، دفاع، هجرت و تقیه» وجود دارد. در موقعیت «دفاع»، انسان در شرایط از پیش تعیین شده قرار می گیرد؛ در «هجوم»، موقعیت ساخته می شود. در «هجرت» باید میدان را ترک کرد، و در «تقیه» باید در میدان ماند و سکوت آگاهانه اختیار کرد. هر یک از این موقعیت ها، زمینه‌ی تقویت ویژگی های گوناگونی در انسان می شود و در مجموع، انسان جهادی و مبارز تربیت می شود که متناسب با ابعاد فردی و جمعی جهاد، شاخصه های اخلاقی و اجتماعی توحید و توکل، سختی پذیری، صبر و استقامت، مهر و قهر، اطاعت پذیری، ظلم ستیزی و وظیفه شناسی را کسب خواهد کرد.